Stel je voor: je wordt wakker midden in de nacht, je wilt even naar het toilet, je bent nog half slaapdronken en je voet glijdt uit. Een valpartij is snel gebeurd, en de gevolgen kunnen groot zijn.
Vooral voor ouderen is een val nabij het bed een reëel risico.
Het kan leiden tot pijnlijke blessures, een gebroken heup en soms zelfs een blijvende angst om te bewegen. Maar er is goed nieuws: met een simpele oplossing kun je dit risico enorm verlagen. In dit artikel lees je hoe een valmat naast je bed een wereld van verschil kan maken. We duiken in de oorzaken, de voordelen en hoe je de juiste mat kiest.
Een valmat is eigenlijk wat de naam al doet vermoeden: een speciale mat die je naast je bed legt om de klap van een eventuele val op te vangen.
Het is geen gewone vloermat, maar een stukje slimme technologie gemaakt van stevig rubber of PVC. Het materiaal is zacht en dempend. In plaats van dat je lichaam met volle kracht op een harde, koude vloer terechtkomt, verdeelt de mat de impact. Je valt als het ware zacht.
De meeste valmatten hebben een standaardmaat. Denk aan een lengte van 1,50 tot 1,90 meter en een breedte van ongeveer 75 centimeter.
Deze afmetingen zijn vaak genoeg voor de meeste bedden. Als je een breder bed hebt of meer ruimte nodig hebt om veilig uit te stappen, zijn er ook langere varianten beschikbaar, soms wel 1,90 meter of meer.
De keuze voor de lengte hangt af van de breedte van je bed en de ruimte ernaast. Je wilt natuurlijk niet struikelen over de rand van de mat.
Valpartijen bij ouderen zijn helaas aan de orde van de dag. In Nederland vielen in 2019 bijna 180.000 mensen van 65 jaar en ouder.
Van deze gevallen hadden er 16.000 ernstige gevolgen, zoals een hersenletsel of een fractuur.
Waarom gebeurt dit zo vaak? Meestal is het een combinatie van factoren. Ons lichaam verandert naarmate we ouder worden.
Chronische aandoeningen zoals osteoporose (botontkalking), artritis (gewrichtsontsteking) of neuropathie (zenuwschade) kunnen onze balans en kracht aantasten. Daarnaast spelen medicijnen een grote rol.
Slaapmiddelen, bloeddrukverlagers, antidepressiva en sommige pijnstillers kunnen duizeligheid of verwardheid veroorzaken. Een vertraagde reactiesnelheid maakt het risico op een misstap groter. De omgeving speelt ook een cruciale rol. Een slecht verlichte kamer, gladde vloeren, losliggende tapijten of stapels spullen naast het bed zijn onnodige valkuilen.
Loop daarom eens onze handige checklist voor een veilig huis door. Tegelijkertijd neemt de spierkracht en flexibiliteit af naarmate we ouder worden.
Dit maakt het moeilijker om snel te corrigeren als we uit balans raken. Ook cognitieve factoren, zoals verwardheid of desoriëntatie, kunnen het vermogen om gevaren te herkennen belemmeren.
Waarom zou je kiezen voor een valmat? De voordelen zijn duidelijk en direct merkbaar.
Er zijn veel verschillende valmatten op de markt. Ze variëren in grootte, materiaal en prijs.
Hieronder een overzicht van enkele bekende merken en wat je kunt verwachten.
De gemiddelde prijs voor een kwalitatief goede valmat ligt tussen de €40 en €80. De lengte is cruciaal: voor een bed van 1,80 tot 1,90 meter breed, kies je best een mat van minstens 1,90 meter lang. Zo weet je zeker dat je veilig de ruimte hebt om uit te stappen.
Het aanschaffen van een valmat is stap één. Maar hoe zorg je dat je er optimaal profijt van hebt?
Plaats de mat direct naast het bed, aan de kant waar je het vaakst uitstapt. Zorg dat de mat goed plat ligt en niet omkrult. Er moeten geen obstakels zoals schoenen of een nachtkastje op staan.
Reinig de mat regelmatig met water en een milde zeep. Dit houdt de antislip werking optimaal.
Een valmat is een geweldige stap, maar het is geen wondermiddel. Het werkt het beste in combinatie met andere maatregelen.
Denk aan goede verlichting, het verwijderen van losliggende tapijten en het aanpassen van medicatie in overleg met een arts. Ook fysiotherapie om de spieren te versterken is een waardevolle aanvulling. Schakel eventueel een ergotherapeut aan huis voor valpreventie advies in voor een veilig thuis. Als je een rollator gebruikt, let er dan op dat de valmat geschikt is voor jouw type rollator.
Sommige rollators hebben speciale bevestigingsclips of accessoires om de mat veilig te monteren. Zo voorkom je dat de mat verschuift tijdens het lopen.
Hoewel valmatten zeer effectief zijn, kun je ook drempels verwijderen of overbruggen om het valrisico te verkleinen:
Uiteindelijk is er geen enkele oplossing die alle risico's uitsluit. Een combinatie van maatregelen is vaak de beste bescherming.
Raadpleeg altijd een arts of fysiotherapeut voor een persoonlijk plan. Zij kunnen je helpen de juiste keuzes te maken voor jouw situatie.